ဂျပန်က အထင်ကရ ေနရာတခု ြဖစ်တဲ့ ယစုခုနိ (Yasukuni) ြငိမ်းချမ်း ေသာ တုိင်းြပည် နတ်ဘုရား ေကျာင်း ဟာ နိုင်ငံတကာ ပါးစပ် ဖျားမှာ ပွက်ေလာရိုက် ေစခဲ့တဲ့ ယခင် ဝန်ြကီးချုပ် ေဟာင်း
ဂျွန်အီချီရိုး ကိုအီဇုမီ သွားေရာက် ဂါရဝြပု ခဲ့လို့ ေသာေသာညံခဲ့တဲ့ သူတို့ဖက်က ြကည့်ေတာ့ သူရဲေကာင်း ဗိမာန် တခုပါ၊ တိုကျုိ ချီယိုးဒ ရပ်ကွက်၊ Kudanshita ြမို့ မှာ တည်ရှိြပီး ချိယိုဒ ဘူတာ ြမန်မာေတွ အေနများ တဲ့ ရှင်ဂျူးကု ရပ်ကွက် နဲ့ မနီးမေဝးေလး မှာ တည်ရှိ ပါတယ်။
ညေန ကတည်းက မုိးေတွက အဆက်မြပတ် ရွာသွန်းေနခဲ့တာ ဒီေန့ မနက်ခင်း အထိပါဘဲ၊ ြပူတင်းေပါက်က မှန်မှာ လာရိုက်ခတ်တဲ့ မုိးေရစက် မှုန်မှုန်မွှားမွားေလးေတွ ြငိတွယ်ြပီး တစက်ြခင်းစီးကျေနတာကို ြကည့်ြပီး အိပ်ချင်စိတ် ဆက်ြပီး ရှိေနေပမယ့်လည်း ယစုခုနိ အမည်ရတဲ့ နတ်ဘုရားေကျာင်းကုိ မိတ်ေဆွ ဂျပန်တေယာက်နဲ့ အတူ သွားေရာက်ဖုိ့ ချိန်းဆုိထားတာမုိ့ အချိန်အမှီ ေရာက်ဖုိ့ အိပ်ယာက အလှျင်အြမန်ဘဲ ထြပီး ထွက်လာခဲ့ေတာ့တယ်။
ယစုခုနိဟာ ဂျပန်နုိင်ငံနဲ့ ဂျပန်လူမျုိးေတွရဲ့ အမျုိးသားြပယုဒ် တခုရဲ့ အထင်ကရ ေနရာတခုလုိ့ ေြပာရမှာြဖစ်သလုိ စစ်အတွင်းက ေသဆုံးသွားခဲ့တဲ့ ဂျပန်လူမျုိးေတွရဲ့ ၀ိညာဉ်အေပါင်း စုစည်းရာ ေနရာတစ်ခုလုိ့လည်း ေြပာရင်မမှားပါ၊ ယစုခုနိ ဂျင်းဂျာ ဆုိတာကေတာ့ ရှင်တုိ ဘာသာ၀င်ေတွရဲ့ နတ်ဘုရား ေကျာင်းတခုထဲက တခု အပါအ၀င်ြဖစ်သလုိ အဲဒီနတ် ဘုရားေကျာင်းကုိ ဂျပန်ေတွဟာ သူတို့တိုင်းြပည်ကို ြပန်လည်တည်ေဆာက်စဉ် အခါက စစ်ပွဲအသီးသီးေတွမှာ ကျဆုံး အသက်ေပးသွားြကတဲ့ သူတို့နိုင်ငံသား စစ်သားြကီးေတွကို အမှတ်တရ ရည်စူးြပီး ဗိမာန် (သ င်္ချုိင်းဂူ၊ ၀တ်ြပုရာအရပ်)ကို တည်ထား ြပုလုပ်ခဲ့တာြဖစ်ြပီး ရှင်တုိ အစိုးရလက်ထက်တုန်းက အစီအစဉ်တခု အေနနဲ့ (အစိတ်အပိုင်း တခုအေနနဲ့) တည်ေဆာက်ခဲ့တဲ့ စစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အမှတ်တရဂူဗိမာန် (သို့) ၀တ်ြပုဆုေတာင်းရာ ေနရာ အေတာ်များများထဲက တခုအပါအ၀င်ပါဘဲ၊ နတ်ဘုရားေကျာင်းရဲ့ အ၀င်အဝမှာ ြကီးမားတဲ့ တုိင်လုံးြကီးက ေဘးတစ်ဖက် တစ်ချက်မှာ တည်ရှိေနြပီး သူ့နံေဘးမှာေတာ့ စိမ်းစုိေနတဲ့ သစ်ေတာအုပ်နဲ့ သမုိင်း၀င်ရုပ်တုေတွ အပါအ၀င် အမှတ်တရ ပစ္စည်းအေရာင်းဆုိင်တချို့နဲ့ စားေသာက်ဆုိင်ေလး အနည်းငယ်သာရှိေနပါတယ်၊ ဆက်ြပီးေလှျာက်လို့ သွားရင် နတ်ဘုရားေကျာင်း တည်ရှိရာေနရာကုိ ေရာက်ရှိမှာြဖစ်သလုိ နတ်ဘုရားေကျာင်းရဲ့ ကပ်လျက်မှာေတာ့ ယစုခုနိ ြပတုိက်တခု တည်ရှိေနပါတယ်။
ယစုခုုနိ ဆိုတဲ့ မူရင်း စာလုံးက Zuo Zuan ဇုယို ဇုယံ ဆိုတဲ့ တရုတ်စာလုံးက ဆင်းသက်လာတာပါ။ ယာဆုကုနိ ရဲ့ အမည်ရင်းကို မီဂျီဘုရင်က ေရွးချယ်ြပီး ရှိုကွန်ရှ လို့ အမည်ေပးခဲ့တာ ြဖစ်ြပီး ဂျပန်ရှင်တို အစိုးရေခတ်က စည်းကမ်းြကီးြကီးနဲ့ တင်းြကပ်လွန်းလို့ လူသိများ နာမည်ြကီးလာခဲ့တဲ့ ဘုရားေကျာင်း တခုြဖစ်လာသလုိ တနည်းအားြဖင့်လည်း ယဆုကုနိ ဂျင်ဂျာဟာ စစ်အတွင်းမှာ ကျဆုံးသွားသူေတွကို ရည်စူးဂုဏ်ြပုြပီး ြပုလုပ်ထားတဲ့ အေြခခံကျေသာ အမျိုးသားေရးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ၀တ်ြပုရာေနရာ အမျုိးသားေရးဆန်တဲ့ ြပယုဒ်တခုပါ။ ဂျပန်ဟာ ပထမကမ္ဘာစစ် မြဖစ်မှီ ကတည်းက လကျာ်စွန်းေရာက် အမျိုးသားေရး ၀ါဒီများနှင့် စစ်၀ါဒီများက တွန်းအားေပးမူေြကာင့် ရှရှား ၊ ကုိရီးယား နှင့် တုိင်၀မ်၊ တရုတ်နုိင်ငံရဲ့ ြပည်နယ်တခုြဖစ်တဲ့ ေဒါင်လန်းြမို့ေတွကုိ တုိက်ခုိက် သိမ်းပုိက်ြပီးဂျပန်ရဲ့ အပုိင်နယ်ေြမေတွ အြဖစ် သိမ်းယူခဲ့ြကသလုိ တုိင်၀မ်နဲ့ ကုိရီးယား တုိက်ပွဲေတွမှာ ကျဆုံးသွားခဲ့ြကသူ ေတွကုိ ဆုေတာင်း ၀တ်ြပုတာေတွကုိလည်း လုပ်ေဆာင်ေနြကတာမုိ့ ကုိရီးယား နဲ့ တုိင်၀မ်၊ တရုတ်နုိင်ငံေတွက ယေန့ အချိန်အထိ ယစုခုနိ နတ်ဘုရားေကျာင်း နဲ့ ပတ်သက်လာရင် နှစ်နုိင်ငံ သံတမန် ဆက်ဆံေရးေတွ တင်းမာလာတဲ့ အထိ ြပင်းြပင်းထန်ထန် မလုိလားတဲ့ အြပုအမူေတွနဲ့ ဆက်ဆံ ြပတတ်ြကပါတယ်။
ယခုလက်ရှိ ၀န်ြကီးချုပ် တာရို အဆို မတုိင်မှီ ဂျွန်အီချိရို ကိုအိဇုမီ ၀န်ြကီးချုပ်(26 April 2001 – 26 September 2006 ) ြဖစ်စဉ် အချိန်က ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကျဆုံးသွားခဲ့တဲ့ စစ်သားေတွ အတွက် နှစ်ြကိမ်သွားေရာက် ဂါ၀ရြပု ဆုေတာင်းခဲ့လုိ့ တရုတ်နုိင်ငံရဲ့ ြပင်းထန်တဲ့ ြပစ်တင်ေ၀ဖန်မူကုိ ခံခဲ့ရပါေသးတယ်၊ ယစုခုနိ ဆုိတာ စစ်အတွင်းက ဂျပန်စစ် ရာဇ၀တ်ေကာင်ေတွရဲ့ ဂူဗိမာန်နဲ့ ၀ိညာဉ်ေတွ ကိန်းေအာင်းရာ ၎င်းတုိ့နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အသုံးအေဆာင် ပစ္စည်းေတွကုိ ထိမ်းသိမ်းရာ ေနရာတစ်ခုြဖစ်ေနတာလည်း ြဖစ်ေနေတာ့ ကုိရီးယားနဲ့ တရုတ်တုိ့က ခါးခါးသီးသီး ြဖစ်ေနတာလည်း အြပစ်ေြပာလုိ့ မရနုိင်ေပမယ့် ဂျပန်လူမျိုး တစ်ေယာက်ဟာ သူ့နုိင်ငံနဲ့ လူမျုိးအတွက် အသက်ေပးသွားသူေတွကုိ ဂါ၀ရြပုတာဟာလည်း အြပစ်တခုလုိ့ မြမင်နုိင်ပါဘူးလုိ့ ဂျပန်လူမျုိးေတွက ေြပာဆုိေနတာလည်း ရှိပါတယ်။
ကိုရီးယား ဂျပန်စစ်ပွဲအတွင်းက ေန့စဉ် ဂျပန်စစ်သား တရာေကျာ်ဟာ ကိုရီယား မိန်းကေလးေတွကို မုဒိန်းကျင့်ခဲ့တာ၊ ကာမကျွန်အြဖစ် အဓမ္မ ြပုလုပ်ခဲ့တဲ့တာေတွကို မှားခဲ့ေြကာင်း၀န်ခံဖို့ ကိုလိုနီေခတ်က ြကာခဲ့ြပီြဖစ်ေသာ်လည်း ကိုရီယားေတွက ယေန့တိုင် ေမှျာ်လင့်ေနတုန်း ြဖစ်ပါတယ်။ တချို့ကိုရီယား လူမျိုးေတွဟာ ဂျပန်ဘုရင့်အမှုေတာ်ကို ထမ်းရင်း ကာမကျွန် လုပ်ခိုင်းရတဲ့ ကိစ္စေတွမှာ ထွက်ေြပး တိမ်းေရှာင်သွားရတာ အသတ်ခံရတာေတွ ရှိခဲ့တယ်။ ၂၀၀၁ အက်ဥေဒအရ ဂျပန် စစ်တပ်က အင်အားသုံးလုပ်ခိုင်းလို့ ဂျပန်စစ်တပ်အတွင်းမှာ စစ်မှုထမ်းရသူေတွ တရားစွဲ ဆိုခံေနရပါတယ်။ ကိုရီးယားလူမျိုးေတွ စစ်အတွင်းက ဂျပန်ရှင်တို အစိုးရရဲ့ထံမှာ စစ်မှုထမ်းတာဟာ အမျိုးသားေရးကို ေစာ်ကား မှုတခုအေနနဲ့ လက်ရှိ ကိုရီးယားအစိုးရက ဂျပန်ကို ြမင်ေနသလုိ အမှားေတွအတွက် လက်ရှိ ဂျပန်အစုိးရက ၀န်ချ ေတာင်းပန်သင့်ဖုိ့ကုိလည်း ကုိရီးယားနဲ့ တရုတ်နုိင်ငံေတွက ယေန့အချိန်အထိ ေမှျာ်လင့်ေနဆဲပါ။
ယစုခုနိ နတ်ဘုရားေကျာင်းရဲ့ ေဘးမှာ ရှိေနတဲ့ ယစုခုနိ ြပတုိက်ကေတာ့ အထပ် နှစ်ထပ်တည်ရှိြပီး ပုံမှန် လူတစ်ေယာက် ၀င်ေြကး ယန်း ၈၀၀ သတ်မှတ်ထားြပီး တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားယန်း၅၀၀နဲ့ အထက်တန်းနဲ့ အလယ်တန်းေတွအတွက် ယန်း၃၀၀ သတ်မှတ်ထားသလုိ အေယာက်၂၀အထက် လာေရာက် ေလ့လာမယ် ဆုိရင်ေတာ့ ၂၀ ရာခုိင်နှုန်းေလှျာ့ေပးပါတယ်၊ အ၀င်ေပါက်က လက်မှတ်၀ယ်ြပီး ၀င်လုိက်တယ် ဆုိတာနဲ့ ခါမီခါေဇလုိ့ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက နာမည်ြကီးခဲ့တဲ့ ဇီးရုိး တစ်ေယာက်စီး တုိက်ေလယဉ်ကုိ ြပသထားတာကုိ ြမင်ေတွ့ရမှာပါ၊ ဒုတိယတပ်မှာ မဲဂျီေခတ်(Meji) တုိင်ေရှာေခတ် (Taisho) ေရှာ၀ေခတ်(Showa) အဆက်ဆက်က စစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အသုံးအေဆာင်ပစ္စည်းေတွ၊ လက်နက် ချပ်၀တ် တန်ဆာေတွနဲ့ ၊ ဇယားချပ်ေတွ၊ စစ်အတွင်းေရးသားခဲ့တဲ့ စာေတွ၊ အြပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျပန်ဖက်ဆစ်နဲ့ ကုိလုိနီလက်ေအာက်ကျ ေရာက်ခဲ့တဲ့ နုိင်ငံေတွက လွတ်လပ်ေရးအတွက် ေတာင်းဆုိခဲ့ြကတဲ့ ေခါင်းေဆာင်ေတွရဲ့ ပုံေတွနဲ့ ဇယားေတွကုိ ေတွ့ြမင်ခဲ့ရသလုိ ေဒါက်တာဘေမာ်၊ ဗုိလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်း၊ ဆရာေတာ်ဦးဥတ္တမရဲ့ ပုံေတွကုိပါ ေတွ့ြမင်ခဲ့ရပါတယ်။
ယစုခုနိနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရုပ်ရှင်ကုိ ြပသေပးတဲ့ဲ့ ရုပ်ရှင်ရုံ ငယ်ေလးတရုံ ထားရှိေပးထားသလုိ တစ်ေန့ ၄ြကိမ် ြပသေပးေန့ြပီး တြကိမ်ကုိ ၁နာရီခွဲစာ အချိန်ြကာြမင့် ပါတယ်၊ ပထမထပ်မှာေတာ့ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ေသဆုံးခဲ့ရတဲ့ စစ်သားေတွရဲ့ ဓာတ်ပုံ (ရှာေဖွ စုေဆာင်းရသမှျေတွ) နုိင်ငံတကာမှာ ဂျပန်စစ်တပ်က အသုံးြပုခဲ့တဲ့ အသုံးအေဆာင်ပစ္စည်းေတွကုိ ရှာေဖွေတွ့ ရှိသမှျေတွကုိပါ ြပသထားြပီး ြမန်မာြပည်အတွင်း ဂျပန်စစ်တပ်က အသုံးြပုခဲ့တယ် ဆုိတဲ့ ပစ္စည်းေတွကုိ ရှာေဖွေတွ့ရှိခဲ့လုိ့ ြပသထားတာ ေတွ့ရသလုိ၊ အသုံးြပုခဲ့တဲ့ စစ်လက်နက် မူရင်းေတွ၊ တင့်ကားနဲ့ ဂျပန်ေရတပ် သေဘာင်္ေတွမှာ အသံုးးြပုခဲ့တဲ့ တုိပီတုိ အဲဒီ တုိပီတုိဟာ ဇီးရုိးေလယာဉ်လုိ လူတစ်ေယာက်က အထဲ၀င်ေမာင်းနှင်ရြပီး အထဲေရာက်တာနဲ့ အြပင် ြပန်မထွက်နုိင်ေအာင် အေသပိတ်ြပီး ရန်သူသေဘာင်္ေတွကုိ ေရေအာက်ကေန အေသခံ ထုိးေဖာက်ဗုံးေဖာက်ခွဲတဲ့ ေရငုတ်သေဘာင်္ အေသးစားပါ၊ စစ်အတွင်း နာမည်ြကီးခဲ့တဲ့ အိပ်ချ်အမ် အက်စ် ရီပါ့လ်စ် (HMS Repulse) နဲ့ ပရင့်စ်ေအာဖ့်ေ၀းလ်စ် (Prince of Wales) ဆိုတဲ့ တိုက်သေဘင်္ာြကီး ေတွဟာ ဂျပန်ေတာ်ပီတိုေတွရဲ့ ဒဏ်ေြကာင့် နှစ်ြမုတ်ခဲ့ရတာပါ။
အိမ်ေထာင်မရှိဘဲ စစ်ပွဲမှာ ကျဆုံးသွားခဲ့တဲ့ စစ်သည်ေတာ်ေတွ အတွက် ရည်စူးလုိ့ ကျန်ရစ်သူေတွက ေသဆုံးသူေတွအတွက် ေကာင်းကင်ဘုံမှာ လက်ထပ်နုိင်ဖုိ့ ရည်စူးြပီး ြပုလုပ်စီမံေပးထားတဲ့ သတုိ့သမီး အရုပ်ေလးေတွကလည်း စိတ်၀င်စားစရာ ေကာင်းလှသလုိ ဂျပန်က စစ်ေသွးြကွေနတဲ့ အချိန် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၇) ရက်မှာ ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို ဗံုးြကဲခဲ့ရာ ကစလုိ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ထဲ ဂျပန်က ပါ၀င်လာခဲ့ြပီး အေမရိကန်က အလှည့်အတုံ့ တန်ြပန် တုန့်ြပန့်မူနဲ့ ဂျပန်ရဲ့ ဟီရုိရှိမားြမုိ့ကုိ ၁၉၄၅ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၊ ၆ရက် တနလင်္ာေန့မှာ အနုြမူဗုံး ြကဲချခဲ့သလုိ၊ နဂစကီးြမို့ကုိ ထပ်မံြပီး ဩဂုတ်လ ၉ရက်ေန့မှာ အနုြမူဗုံးြကဲချလုိ့ ြပာပုံဘ၀ေရာက်ခဲ့ရုံမက ယေန့အချိန်ထိ အနုြမူဗုံး ဒဏ်ေြကာင့် မျုိးဆက်အလုိက် ခံေနရတဲ့ ဦးေနှာက်ချုိ့ယွင်းမူေတွ၊ ကုိယ်ေရြပား မေကာင်းမူေတွအြပင်၊ မျက်စိမြမင်သူေတွနဲ့ ေဘးေရာဂါဆုိးေတွကုိ ခံစားေနြကရဆဲပါ၊ ေနာက်ဆုံးဂျပန်က အညံ့ခံခဲ့ြပီး စစ်ရှုံးလုိ့ စစ်ေခါင်းေဆာင် အြကီးအကဲလုပ်သူက ဂျပန်ြပည်သူေတွကုိ ေတာင်းပန်စာေရးြပီး မိမိကုိယ်ကုိယ် သတ်ေသခဲ့တဲ့ ေသွးစွန်းေနတဲ့ စာနဲ့ ဓါးကုိပါ ြပတုိက်အတွင်း ြပသထားပါတယ်၊ စစ်ရှုံးလုိ့ ယစုခုနိ မှာ မိမိကုိယ်ကု သတ်ေသြကသူေတွလည်း အများအြပား ရှိခဲ့ြကပါတယ်၊ ြပတုိက်အတွင်း သမုိင်း၀င် အေထာက်အထားေတွ၊ ပစ္စည်းေတွဟာ တန်ဖုိး ြဖတ်မရနုိင်တာမုိ့ ြပတုိက်အတွင်း ဓာတ်ပုံရုိက်ြခင်းကုိ တားြမစ်ထားတာေပမယ့် ကင်မရာကုိ လည်ပင်းမှာ လွယ်ထားြပီး မှန်းဆြပီး ခလုတ်နှိပ် ရုိက်ခဲ့မိပါေသးတယ်။
ဒီြပတုိက်ကုိ ၀င်ေရာက်ြကည့်ရှုြပီး လကင်္ျာအစွန်းေရာက် အမျုိးသားေရး ၀ါဒီနဲ့ ဖက်စစ်စနစ် ဆုိးဆုိတာြကီးကုိ ေမွးဖွားခဲ့တဲ့ စစ်လုိလားသူေတွရဲ့ ေအာင်ြမင်၀ံ့ြကွားမူေတွ၊ ေနာက်ဆုံး အဆုံးသတ်မှာ မရှုမလှရှုံးနိမ့်လုိ့ တုိင်းြပည်ပါ ြပာပုံေရာက် မိဘေဆွမျုိးေတွနဲ့ ဇနီးမယားေတွ ေသကွဲေကွကွင်း ရပုံေတွကုိ စိတ်ကြမင်ေယာင်မိရင်း ရင်ထဲ ဆုိ့ြကပ်ေနမိတယ်။
ြပတုိက်က အထွက်မှာ မုိးတိမ်ေတွ ငိုမလို ြဖစ်ေနတဲ့ ေကာင်းကင်ကုိေမာ့ ြကည့်ရင်း စဉ်းစားမိလုိက်တာ ကေတာ့ ဘယ်ေလာက်ြကီးဘဲ အင်အားြကီးေနပါေစ တေန့ ေန့မှာေတာ့ ရှုံးနိမ့်ရမှာ မလွဲဆုိတဲ့ နိယာမ သေဘာတရားနဲ့ ယေန့အချိန်အထိ စစ်၀ါဒီ စနစ်ကုိ အသက်သွင်းြပီး မာန်တက်ချင်တုိင်း တက်ေနတဲ့ စစ်၀ါဒီသမားေတွ အတွက် ြကီးမားတဲ့ ေနာင်တတရားေတွနဲ့ ရှုံးနိမ့်ြကဦးမယ် ဆုိတာကုိ ေတွးြမင်မိသလုိ လက်နက်ကုိင် အနုိင်ကျင့်မူေတွနဲ့ တစ်ဦး အေပါ်တစ်ဦး နှိပ်စက်ညှင်းပမ်းမူေတွက အြမန်ဆုံး ကင်းစင် လွတ်ေြမာက်ြကြပီး ကမ္ဘာေြမ ြငိမ်းချမ်းပါေစလုိ့သာ အြပန်ခရီး မိုးဖွဲဖွဲေလးေအာက်မှာ တုိးတုိးေလး ေတာင်းဆုေချွ မိလိုက်ပါေတာ့တယ်။
ကမာနီလာ
